SYNOPSIS INGENDAEL DISCOURS 2018


Healthcare is like dogfood business

“Healthcare is like dogfood business. Net als een hond kan een patiënt niet kiezen welke zorg hij krijgt, hij heeft het maar te nemen,” zei Peter Kapitein, oprichter van Inspire2Live, tijdens het Ingendael Discours 2018. Dat moet veranderen, ‘de patiënt centraal’ is niet voor niets al een tijd het mantra in de zorg. Maar hoe maak je de patiënt echt CEO van zijn eigen zorg?
Dat was het thema van het Ingendael Discours 2018.

Patiënt als CEO

Tijdens een indringende wake up call vertelden patiënten over hun ervaringen met de zorg en wat daarin beter zou kunnen. Dat gaf een “ongemakkelijk gevoel”, zei Marc Seelen, nefroloog en CMIO UMCG: “Ik denk dat ik mijn eigen patiënten goed ken. Maar is dat wel zo?” Inge Dekker, oprichter van Pain2Power, verwoordde een rode draad in de adviezen van de ervaringsdeskundigen: “Als ik CEO van mijn eigen zorg zou zijn, dan zou ik willen dat ik serieus genomen word. Dat er echt naar mij wordt geluisterd en met mij wordt meegedacht.” Anne-Miek Vroom, medisch socioloog en bestuurder bij IKONE, pleitte ook voor meer aandacht: “Zie de patiënt als een mens, niet alleen als een patiënt. Zie mij niet als iemand met OI, maar als een vrouw die met dit lijf wil leven en werken. Ziekenhuizen zeggen dat daar geen tijd voor is, maar ik ben ervan overtuigd dat 50% van de zorg die mij geboden wordt niet nodig is. Er zijn zoveel mogelijkheden in digitalisering, in dingen anders en slimmer doen. En dan kun je als zorgverlener geld uitgeven aan aandacht.”

Technologie

Technologie was een tweede rode draad van het Ingendael Discours. In diverse inleidingen werden innovatieve technologieën besproken, zoals robotica, artificial intelligence en virtual reality. In een college bij het Jheronimus Academy of Data Science van Max Louwerse, hoogleraar Cognitieve Psychologie en Artificial Intelligence aan Tilburg University, werd duidelijk dat dit soort technologieën extra krachtig zijn als ze worden gecombineerd. Ook in de zorg, bijvoorbeeld door een robotpop voor het trainen van bevallingen interactiever te maken èn te vertalen naar een virtual reality-omgeving, zodat ook zonder de fysieke pop getraind kan worden. Hans Clevers, hoogleraar Moleculaire Genetica een het UMCU / Hubrecht Instituut, vertelde over recente doorbraken in stamcelonderzoek en hoe deze gebruikt kunnen worden voor het effectiever toepassen van geneesmiddelen bij kanker. Dit soort onderzoek kan een grote vlucht nemen als het wordt gecombineerd met artificial intelligence. Data kunnen ook helpen om de leefstijl van mensen te beïnvloeden, vertelde Nard Clabbers, senior business developer bij TNO: “Je kunt steeds beter gezondheidseffecten meten en vastleggen wat je at. Die data kun je combineren met andere data, voor advies. Zo kom je tot personalized nutrition.”


Kracht van buiten

De ontwikkelingen in technologie en de patiënt als CEO van zijn zorg kwamen bij elkaar tijdens de discussies over de persoonlijke gezondheidsomgeving. Dat bleek onder meer tijdens het CMIO-debat. Als patiënten direct toegang krijgen tot hun uitslagen, zoals nu onder meer gebeurt in Amsterdam UMC, dan moeten “dokters veel meer uitleggen wat ze doen en waarom,” zei Els Nieveen van Dijkum, chirurg en CMIO, Amsterdam UMC.
Een verandering van houding en gedrag blijkt cruciaal voor alle veranderingen die de zorg te wachten staan, zo was een conclusie. Bij alle betrokkenen: bestuurders, artsen en ook patiënten. Kracht van buiten helpt daarbij, zei René Smit, voorzitter raad van bestuur van ZorgSaam: “De IT-sector gaat onze sector veranderen, kijk maar naar de invoering van het EPD, die een andere werkwijze van dokters afdwingt. Deze krachten toelaten in ons systeem gaat ons helpen om daadwerkelijke verandering te realiseren. Haal die krachten naar binnen, de ophaalbrug moet naar beneden.”

Kans of bedreiging

Steven de Waal, oprichter Public Space Foundation, noteerde tijdens het discours vier trends met een grote impact op de zorg: de ontwikkeling van personalized medicine naar personalized cure; shared decision making die wordt ondersteund met gedeelde informatie tussen arts en patiënt; het verdwijnen van de ambulante ziekenhuiszorg; de intelligentie van apparaten die toeneemt en steeds meer wordt ingezet in de zorg, bijvoorbeeld als een virtuele huisarts. Al deze ontwikkelingen samen kunnen een bedreiging zijn, maar ook worden gezien als kans, zei hij. “Gaan we uit van bedreigingen die ons dwingen tot innoveren of zien we kansen om het beter te doen? In een veranderingsproces is uitgaan van kansen vele malen leuker en beter.” John Taks, voorzitter raad van bestuur Diakonessenhuis: “Laten we ruimte maken om te ontdekken hoe het beter kan. In kleine pilots, laten zien dat het werkt en dat als een olievlek laten verspreiden in het ziekenhuis.”

Klein is het nieuw groot

Er staan de zorgsector veel veranderingen te wachten, maar het goede nieuws is dat de sector daar zelf mee aan de slag kan, zo was een conclusie. De patiënt kan daarbij als hefboom werken. Kapitein verwoordde het zo: “Zet de beste mensen bij elkaar, zet de patiënt erbij en maak de zorg beter. Laat je niet weerhouden door het systeem, door protocollen. Wij hebben dat systeem zelf gemaakt en kunnen het dus veranderen.” Erik Gerritsen, secretaris-generaal van het ministerie van VWS, voegde tijdens het discours de daad bij het woord, door concrete afspraken te maken. Hij verbindt partijen, als een ware systeemtherapeut, want samenwerking is nodig om de zorg te verbeteren: “In ons zorgstelsel is niemand de baas, dus we moeten het samen doen. In kleine stappen, want veel klein is het nieuwe groot.”