GROEPSDIALOOG


Perspectieven op de patiënt als CEO van zijn zorg

“Wij laten patiënten op vakgroepniveau meedraaien. Het mooie is dat de dokters daar om vroegen.”
Jurgen Sernee, lid raad van bestuur Noordwest Ziekenhuisgroep

Digitalisering en de patiënt als CEO van zijn zorg komen samen in de groepsdialoog. Digitalisering blijkt, anders dan wel wordt gevreesd, niet te leiden tot minder contact tussen arts en patiënt, maar dat contact juist te verbeteren. En daarmee de medische zorg.

Persoonlijk en digitaal

Zilveren Kruis wil veel meer digitalisering in de zorg, vertelt Olivier Gerrits, directeur Zorginkoop Zilveren Kruis. “Patiënten willen het, het kan en wij denken dat het moet. Door radicaal te digitaliseren creëren we veel meer contactmomenten tussen patiënt en zorgverlener. Het hebben van contact op het moment dat jij als patiënt dat wilt, is misschien wel belangrijker dan dat je fysiek bij de zorgverlener zit op een moment waarop je dat niet nodig hebt.” Hij benadrukt dat het niet alleen gaat om het digitaliseren van bestaande zorg, maar ook om het kritisch kijken naar hoe de zorg zelf beter kan. “Een huisartsenpraktijk in Amsterdam is vergaand gedigitaliseerd, zodat de huisarts nu meer tijd heeft voor patiënten die dat nodig hebben. Voor hetzelfde geld zijn sommige consulten vier keer langer geworden. De huisarts gaat nu wandelen met chronisch zieke patiënten.”


Zorg naar huis

Er zijn drie gebieden waar digitalisering veel kan betekenen om de zorg beter te maken, schetst Gerrits: in het contact tussen dokter en patiënt, in de monitoring van chronisch zieken en in behandelingen thuis. Betere zorg betekent in de voorbeelden die hij noemt zorg die goedkoper is en prettiger voor de patiënt. Met hartzorg bijvoorbeeld meten patiënten hun bloeddruk thuis, waar hun bloeddruk lager is en waardoor minder medicatie wordt voorgeschreven. Chemotherapie thuis, waarmee onder meer Isala en Erasmus pilots doen, scheelt de patiënten reistijd en levert minder stress op omdat ze in hun eigen omgeving blijven. “We deden klantonderzoek of patiënten dit willen. Natuurlijk zie je verschillen, tussen jong en oud en tussen minder en meer gezondheidsvaardig. Maar als mensen goede begeleiding krijgen dan willen velen liever thuis behandeld worden. Zorg ervoor dat je die mensen iets meer ondersteunt in plaats van dat je ze uitsluit.”


Vijf barrières

Gerrits vertelt vijf barrières te zien als het gaat om het toepassen van digitale toepassingen die de zorg verplaatsen van het ziekenhuis naar de patiënt. Ten eerste een verandering van mindset, “van iedereen: dokters, patiënten, verzekeraars”. Veel toepassingen worden niet ingezet omdat wetenschappelijk bewijs zou ontbreken, “zorg er dus voor dat dit bewijs ontstaat en stap af van het idee dat een studie van vijf jaar nodig is. Volg wat er gebeurt in de praktijk en ga ermee door als het werkt.” Ten derde: de onderliggende IT-logistiek is cruciaal. “De software en data moeten beschikbaar zijn. De ontwikkelingen in het persoonlijke gezondheidsdossier helpen hier, maar we moeten er dan wel voor zorgen dat deze vanuit de patiënt worden ontwikkeld.” De vierde barrière is regels over onder meer aansprakelijkheid. Is de arts aansprakelijk als een patiënt thuis de behandeling niet goed uitvoert? “Daar zijn vragen over en dat is terecht, dat moet verder uitgewerkt worden. Aan de andere kant wordt dit argument ook misbruikt om veranderingen tegen te houden.” De vijfde barrière is financiële prikkels. “Financiering bepaalt wat er gebeurt – of niet. Het is aan ons als verzekeraar om met andere soorten contractmodellen te komen. En om niet totaal iets anders te willen als een dominante verzekeraar in een regio waarin wij ook actief zijn, iets wil starten.”


Lees verder onder de foto

“Het hebben van contact op het moment dat jij als patiënt dat wilt, is misschien wel belangrijker dan dat je fysiek bij de zorgverlener zit op een moment waarop je dat niet nodig hebt.”
Olivier Gerrits, directeur Zorginkoop Zilveren Kruis
“Laten we de wisdom of the crowds meer gebruken om kennis te delen en de zorg te verbeteren.”
Michael Rutgers, bestuurder en algemeen directeur Longfonds

Opschalen

Jan-Luuk de Groot, directeur Kwaliteit & Innovatie bij VGZ: “We moeten in de zorg drie dingen doen: de kwaliteit van zorg verbeteren, de kosten omlaag brengen en de patiënt meer centraal stellen. Niet focussen op een of twee van deze dingen, want ze zijn alle drie even belangrijk. En moeilijk, want het gaat om een echte verandering.” VGZ vroeg artsen wat ze nodig hadden om dit te kunnen en ze antwoordden ‘tijd’. “In Gorkum starten we een experiment: alle consulten van huisartsen werden verdubbeld. Wat er toen gebeurde was opvallend. Uiteindelijk nam de tijd die huisartsen aan consulten besteedden met slechts 10% toe. Maar er kwam meer rust in de praktijk, de wachtkamers waren leeg want er werd ruimer gepland, het aantal verwijzingen nam af want er werd beter geluisterd.” Het ministerie vroeg de verzekeraar om dit op te schalen. “Dat willen wij ook, maar hoe doe je dat? Elke professional moet hiervoor veranderen en dat is lastig collectief te doen, dat lukt niet in een contract. Dit moet stap voor stap. We breiden nu uit in West-Friesland, maar het gaat langzaam.”


Wisdom of the crowds

“Ik verbaas mij over hoe tevreden patiënten zijn over de zorg. We zijn meegegroeid met het systeem en we weten niet wat we niet hebben. Als we de zorg willen verbeteren, dan moeten we voorbeelden laten zien van hoe het anders kan. Want ook patiënten moeten aan verandering in de zorg wennen,” zegt Michael Rutgers, bestuurder en algemeen directeur Longfonds, in zijn inleiding. Hij vertelt over de ‘wisdom of the crowds’: dat veel mensen meer weten dan een paar. Over een longforum waar 127.000 gebruikers per maand informatie uitwisselen. “Daar komen patiënten, maar ook artsen. De nieuwste ontwikkelingen worden gedeeld. Informatieuitwisseling en kennisdeling gaat daar razendsnel, veel sneller dan in het reguliere medische circuit. Er verschijnen gemiddeld 20.000 medische artikelen per week en een goede arts leest er misschien twee per dag. Bovendien zit er gemiddeld zeventien jaar tussen een uitkomst van een onderzoek en het moment dat dokters die informatie tot zich nemen. Laten we de wisdom of the crowds meer gebruiken om kennis te delen en de zorg te verbeteren.”


Delen

Communicatie met patiënten kan zoveel beter, zo is een rode draad in de discussies tijdens het Ingendael Discours. Tijdens de groepsdialoog gaat het over het veranderen van merk medicatie, zonder dat de patiënt dat weet. De ‘gele pil’ die iemand al tijden neemt, is dan ineens niet geel meer, wat voor verwarring zorgt bij patiënten en hun verzorgers. Anne-Miek Vroom, medisch socioloog en bestuurder IKONE: “Ik begrijp wel waarom het merk medicijn dat ik krijg voorgeschreven soms verandert, maar het zou het voor mij wel makkelijker maken als mij dat werd verteld.” Rutgers kaartte dit aan bij het ministerie van VWS, Vroom bij het Zorginstituut waarin zij in de Kwaliteitsraad zit. Vroom: “Dan zie je dat allerlei mensen dit oppakken. We moeten dit soort dingen dus meer delen, om er wat aan te kunnen doen.”

“We moeten in de zorg drie dingen doen, die allemaal even belangrijk zijn: de kwaliteit van zorg verbeteren, de kosten omlaag brengen en de patiënt meer centraal stellen.”
Jan-Luuk de Groot, directeur Kwaliteit & Innovatie bij VGZ