GROEPSDIALOOG


De systeemtherapeut

“Ik wil graag meer patiënten betrekken bij onze zorg. Met de patiëntenraad alleen redden we het niet om de zorg patiëntgerichter te maken.”

Albert van Wijk, voorzitter raad van bestuur, IJsselland Ziekenhuis

In een systeem waarin niemand de baas is, heb je een therapeut nodig. Erik Gerritsen, secretaris-generaal bij het ministerie van VWS, vervult met genoegen die rol van systeemtherapeut.

Niemand is de baas

“Het stikt van de goede voorbeelden van de juiste zorg op de juiste plek. De vraag is niet of er voldoende visie over is, of voldoende urgentie, maar: hoe krijgen we het voor elkaar? Hoe gaan we ervoor zorgen dat jullie allemaal een deel van de verantwoordelijkheid nemen?” zegt Gerritsen. Hij weet wel hoe: “Met groot blijven denken, kleine acties en morgen beginnen. Niet in jullie eigen organisaties, want daar doen jullie al veel. We hebben elkaar nodig voor de zorg als geheel: VWS, VNG, ACM, verzekeraars, instellingen…. Niemand is de baas, we moeten dit samen doen. In kleine stappen, want veel klein is het nieuwe groot.”


Morgen opgelost

Om meteen de daad bij het woord te voegen, vraagt hij de aanwezige ervaringsdeskundigen wat zij graag volgend jaar opgelost willen zien. Nicole Kort, arts en lid stichting Wetenschappelijk Onderzoek Doofblindheid, kaartte in de wake up call al aan dat de specialistische kennis over mensen met haar aandoening is verdwenen, nu gemeenten de Wmo uitvoeren. “Het is belangrijk dat deze kennis beschikbaar blijft, zodat gemeenten daar gebruik van kunnen maken. Ik ga hierover overleggen met de VNG,” zegt Gerritsen. Hij voegt daaraan toe: “Er zijn meer groepen waarvoor dit geldt, maar als systeemtherapeut waarschuw ik dat we dit niet te ingewikkeld maken. We kunnen dit voor meer groepen regelen, maar wel per groep. De essentie van het aanpakken van ingewikkelde problemen is dat je dat in kleine hapjes doet.”


Koudwatervrees wegnemen

Anne-Miek Vroom, medisch socioloog en bestuurder IKONE, zegt dat ze graag zou zien dat meer ziekenhuizen het voorbeeld van Bernhoven volgen. Bernhoven werkt samen met IKONE, om ervaringsdeskundigheid over de hele linie in te zetten bij het verbeteren van de zorg. “Ik voel in ziekenhuizen koudwatervrees om hiermee te beginnen. Niet per se bij bestuurders, maar wel bij dokters en managers. Wat kunnen we doen om die koudwatervrees weg te nemen?” Wie gaat in zee met IKONE, vraagt Gerritsen. Albert van Wijk, voorzitter raad van bestuur IJsselland Ziekenhuis: “Ik zeg ja. Ik wil graag patiënten meer betrekken bij onze zorg, want alleen met de patiëntenraad redden we dat niet.” Gita Gallé, voorzitter raad van bestuur Deventer Ziekenhuis: “Wij betrekken patiënten bij het opstellen van onze meerjarenstrategie en zijn bezig om mensen daarvoor te zoeken. Ik wil verder praten met IKONE.” Wat de kosten betreft zegt Vroom dat niet elk ziekenhuis een meerjarentraject zoals Bernhoven hoeft te doorlopen, er zijn ook tussenvormen zoals een patient maturity scan en een patient experience traject. Overigens kan de cliëntenraad daarbij betrokken worden, vertelt ze: “We bespraken net vandaag met een ziekenhuis dat hun cliëntenraad de opdrachtgever wordt van wat we daar gaan starten.”


Lees verder onder de foto

“Niemand is de baas, dus we moeten dit samen doen. In kleine stappen, want veel klein is het nieuwe groot.”

Erik Gerritsen, secretaris-generaal, ministerie van VWS

Positief nieuws delen

Gerritsen gaat door met het koppelen van patiëntdeskundigheid aan de zorg. Op zijn vraag wat zij zou willen antwoordt Inge Dekker, oprichter Pain2Power, kijken of mijn zorg deels vergoed kan worden zodat ik meer mensen kan helpen die dat zelf niet 100% kunnen vergoeden. Olivier Gerrits (Zilveren Kruis) en Jan-Luuk de Groot (VGZ) zeggen graag met haar in gesprek te gaan. Ook vraagt Dekker of zorginstellingen en verzekeraars meer ruchtbaarheid kunnen geven aan goed werkende digitale innovaties, zodat deze sneller opgeschaald worden. Bijvoorbeeld door filmpjes te maken en op sociale media te publiceren: “Dan wordt de angst bij patiënten voor digitalisering minder.” Uit de hierop volgende discussie blijkt dat dit al wel gebeurt. Maar dat er ook terughoudendheid is om te laten zien wat er goed gaat, omdat zorgverleners bang zijn dat er dan een patiënt van zich laat horen die niet tevreden is. Gerritsen: “Je kunt als bestuurder zeggen ik neem het risico dat dat gebeurt en ik ga tóch meer positief nieuws delen.”


Laat de praktijk spreken

Wat gaan de aanwezige bestuurders doen met wat zij hoorden in de pitches over nieuwe technologie, vraagt Gerritsen. De reacties zijn divers: van kijken wat virtual reality kan betekenen tot zorg voor thuis (zegt Olivier Gerrits) tot het onderzoeken van de mogelijkheden van blockchain voor het organiseren van de keten chronische zorg (zegt René Smit, voorzitter raad van bestuur Zorgsaam Zeeuws-Vlaanderen). Els Nieveen van Dijkum, chirurg en CMIO Amsterdam UMC, vraagt de aanwezigen om te helpen bij een mantelzorgproject in haar ziekenhuis: “We trainen mantelzorgers in het ziekenhuis, zodat de patiënten na ontslag uit het ziekenhuis geen thuiszorg meer nodig hebben. De resultaten van dit project zijn heel goed, maar het lukt ons niet om mensen die een baan hebben deze mantelzorgtraining te geven zodat zij voor hun naaste kunnen zorgen. Ze zeggen dat een week vrij nemen hiervoor niet kan met hun werk. Hoe kunnen we werkende mensen toch inschakelen als mantelzorgers?” Een kant en klare oplossing wordt niet gegeven, maar dat hoeft ook niet, zegt Gerritsen: “Wil je hier een stap verder in zetten, dan zul je erachter moeten komen wat de echte belemmeringen zijn voor mensen om mee te doen. Het zou zomaar kunnen dat werkgevers hier wel voor open staan, maar dat mensen er niet om durven vragen. Vraag het ze, laat de praktijk spreken.”


Kleine stapjes

“Alles wat in het rapport van de Taskforce Juiste Zorg op de Juiste Plek staat, kan. De beste manier om dit te realiseren is om elkaar te helpen, dus zoek elkaar op,” besluit Gerritsen. “En als jullie er met elkaar niet uitkomen, kom dan naar ons. Dan kunnen wij onze systeemtherapeutische rol vervullen. In die rol ga je altijd uit van de goede intenties van mensen. En je neemt kleine stapjes. Als het dan nog niet lukt dan zijn we aanbeland bij dingen die niet zijn op te lossen. En die bestaan niet.”

“Ik ervaar dat het betrekken van patiënten bij het verbeteren van de zorg veel doet met de bevlogenheid van onze medewerkers. Het gaat in de zorg vaak over wat moet, wat er op ons afkomt. Maar het draait om die bevlogenheid.”

Bianka Mennema, lid raad van bestuur, Bravis Ziekenhuis